Wawrzyszovo

W gminie Wawrzyszowo od roku 1993 powstawała powoli grupa inicjatywna, którą kierował p. Števček, zajmująca się historią i gromadząca jak najwięcej materiałów oraz wiadomości. Jednym z najważniejszych wydarzeń w historii tej gminy była jedna z ostatnich bitw powstania stanowego Franciszka II. Rakoczego, który przechodził ze swoim wojskiem przez jej terytorium w roku 1709.

W listopadzie 2007 roku posłowie gminy podjęli decyzję o tym, że po 300 latach ponownie ożywią wydarzenia historyczne. Z tego względu poprosili o pomoc i współpracę swoich czeskich partnerów, którzy posiadali doświadczenie w kwestii rekonstrukcji tego typu walk. Gmina Wawrzyszowo nie miała jeszcze doświadczenia w zorganizowaniu imprez kulturalnych związanych z prezentacją żywej historii wojskowej, dlatego też informacje i wiedza czeskiej gminy partnerskiej były w trakcie przygotowań projektu niezastąpione.

W kwietniu 2008 wspomniane gminy nawiązały współpracę i uzgodniły realizację wspólnych imprez społecznych, których charakter związany jest z danym okresem historycznym, dzięki czemu są wyjątkowe, stanowią innowację w ruchu turystycznym i przyczyniają się do przetrwania kultury i tradycji na terytorium pogranicznym. W sierpniu 2009 roku wspólnie zorganizują rekonstrukcję bitwy, znaną jako Bitwa Szwihrowska. Do spotkania wojsk austriackich (labańskich) i powstańczych (kuruckie) doszło właśnie pod Wawrzyszowem. Po licznych dyskusjach dotyczących nazwy bitwy przyjęto w regionie Liptowa nazwę: Bitwa pod Wawrzyszowem.

Obecnie powstało w gminie stowarzyszenie o nazwie Kurucki Pułk Górnoliptowski, które będzie wspierać i prezentować projektowane imprezy gminy Wawrzyszowo.
Jego zadaniem jest wyszukiwanie i propagowanie nowych faktów dotyczących wydarzeń z okresu powstania stanowego Franciszka II Rakoczego, związanych przede wszystkim z Bitwą pod Wawrzyszowem.

PLANOWANE IMPREZY GMINY WAWRZYSZOWO:

Konferencja z okazji 300 rocznicy Bitwy pod Wawrzyszowem

Konferencja przygotowuje się we współpracy z regionalnymi i narodowymi historykami, którzy zajmują się tematami powiązanymi z okresem powstania stanowego Franciszka II Rakoczego oraz okresem po jego upadku. Konferencja dotyczyć będzie okoliczności prowadzących do tego wydarzenia oraz jego skutków dla lokalnych mieszkańców. Celem jest podkreślenie mocy decyzji jednostek i ich wypływu na losy całego społeczeństwa. Bitwa pod Wawrzyszowem zostanie dogłębnie przeanalizowana, wyłonią się pytania retoryczne:
1. co było przyczyną jej wyniku?
2. jaką rolę odegrały w niej stosunki poszczególnych osobistości bitwy?
3. jakie wpływ na lokalnych mieszkańców miała bitwa?
4. jakie widoczne ślady pozostały po tej bitwie w dolinie rzeki Belá?

Bezpośrednim wynikiem konferencji będzie zbiór odczytów i artykułów, który zawierać będzie tłumaczenie publikacji związanych z wydarzeniem historycznym w gminie Wawrzyszowo w dniach 4. – 10.8. 1709, z uwagi na to, że do teraz nie istniały na ten temat w języku słowackim żadne publikacje.

I rocznik rekonstrukcji Bitwy pod Wawrzyszowem (uroczystość 300 rocznicy bitwy w sierpniu 2009)

Rekonstrukcja bitwy będzie miała miejsce na łąkach „Bórovie“ przy miejscowości Wawrzyszowo. Na podstawie wiadomości uzyskanych z materiałów historycznych zostanie przygotowany scenariusz przebiegu bitwy, według którego uczestniczący protagoniści obydwu wojsk zaprezentują widzom żywą bitwę. Bitwę zrekonstruują ochotnicy w mundurach i kostiumach reprezentujących oddziały wojskowe. Częścią przedstawienia danego wydarzenia będzie również obóz namiotowy, w którym protagoniści przedstawią życie wojskowe w danym okresie. Opiekunem rekonstrukcji bitwy będzie stowarzyszenie Kurucki Pułk Górnoliptowski, którzy tworzą entuzjaści z gminy Wawrzyszowo oraz z okolic. Dołączą do nich również inni przedstawiciele wojskowych stowarzyszeń historycznych ze Słowacji oraz z Węgier w mundurach Kuruców. Przedstawiciele Oddziału Portaszowców z Czech łącznie z pozostałymi zaproszonymi osobami będą przedstawiać wojska oporujące Kurucom (austriacko- labańską armię), które były wzmocnione w gminie Wawrzyszowo tzw. szańcami ( okopy wzmocnione kołkami i przeplecione konarami).
Rekonstrukcja bitwy ze scenicznym strzelaniem z karabinów i armat będzie trwać około 1 godziny. Następnie zostanie przygotowany dla wszystkich widzów program kulturalny. Zabawy dla dzieci i rzemieślnicy będą do dyspozycji przez cały dzień. Wstęp dla wszystkich chętnych będzie bezpłatny.

Wybudowanie pomnika w gminie

W Wawrzyszowie przy urzędzie gminy zostanie postawiony pomnik, przypominający mieszkańcom i turystom wydarzenie historyczne z roku 1709. Pomnik stanie się pamiątką ofiar poległych w Bitwie pod Wawrzyszowem, ponieważ miejscowość została spalona, poległo wielu lokalnych mieszkańców.

Wydanie i dystrybucja ulotek informacyjnych

Ulotki informacyjne o przebiegu projektu w gminie Wawrzyszowo, miejscowości partnerskiej Wałaska Bystrzyca oraz o czynnościach Wałaskiego Oddziału Portaszowców będą zaproszeniem mieszkańców Liptowa i okolic Wałaskiej Bystrzycy na imprezy kulturalne w obydwóch gminach.

Wybudowanie muzeum Bitwy pod Wawrzyszowem oraz wyposażenie stałej ekspozycji (otwarcie w roku 2010)

Muzeum ze stałą ekspozycją zostanie wybudowane pomiędzy historycznym klepiskiem reprezentującym tradycyjną architekturę ludową Liptowa. Najwyższym obiektem budowlanym będzie wieża panoramiczna z wyjątkowym widokiem na rzekę Belá, grzbiety Tatr Zachodnich z majestatycznym Krywaniem. Wnętrze muzeum będzie służyć do prezentacji regionalnej historii Liptowa z XVIII wieku. Stopniowo zapełni się nie tylko artefaktami z bitwy, lecz również przedmiotami z pozostałych ważnych zdarzeń i obrazami z życia zwykłego ludu tamtych lat.
Swoje miejsce znajdzie w nim również prezentacja historii i tradycji portaszowców w formie fotografii. Muzeum będzie miejscem nauki regionalnej historii i wychowania dla dzieci i młodzieży ze szkół podstawowych i średnich Liptowa, gdy będą przerabiać tą tematykę realistycznie przeniesie dzieci do danego okresu.

Wydanie i dystrybucja filmu na DVD o projekcie

Na DVD zostaną przedstawione rozdziały przygotowywanego projektu we współpracy z partnerami, prezentacje obrazkowe z realizacji działań inwestycyjnych oraz nagrania wideo imprez oświatowo-kulturalnych w Wawrzyszowie i Wałaskiej Bystrzycy.

Monografia miejscowości Wawrzyszowo

Monografia miejscowości Wawrzyszowo zostanie wydana w związku z danym projektem jako podsumowanie całej historii regionu, która miała wpływ na rozwój tej miejscowości. Książka będzie częścią materiałów reprezentacyjnych projektu, zostanie zachowana na przyszłość jako jeden z wyników projektu i wzmocni wpływ projektu na rozwój regionalnej kultury i regionalnego wychowania. Publikacja zostanie „ochrzczona“ w trakcie imprezy kulturalnej z okazji otwarcia Muzeum Bitwy pod Wawrzyszowem oraz zakończenia projektu, która odbędzie się w trakcie 301 rocznicy bitwy, w sierpniu 2010 roku.

II rocznik rekonstrukcji Bitwy pod Wawrzyszowem (w roku 2010)

Cały projekt zakończy się podobną imprezą kulturalną jak w roku 2009 (uroczystości 300 rocznicy bitwy), dzięki czemu powstanie tradycja realizacji wspólnych imprez społecznych z Wałaską Bystrzycą oraz Wałaskim Oddziałem Portaszowców również w przyszłości. Do tej imprezy dołączy coraz więcej protagonistów, przewiduje się równie większą liczbę zwiedzających. I rocznik będzie związany z otwarciem Muzeum Bitwy pod Wawrzyszowem, prezentacją filmu na DVD z projektu oraz monografii miejscowości Wawrzyszowo.
Przebieg imprezy kulturalnej będzie mieć podobny charakter jak rok poprzedni. Zamknie on jednak realizację wspólnych imprez wspieranych przez UE za pośrednictwem Programu Współpracy Terytorialnej Republika Słowacka- Republika Czeska.
Wspólne działania obydwóch partnerów będą kontynuowane w dalszym ciągu, staną się bardziej intensywne poprzez dołączenie nowych partnerów. Na terytorium miejscowości Wawrzyszowo i jej okolic jak również całego regionu Liptowa dzięki realizacji tego projektu zostanie przygotowane podłoże do współpracy kulturalnej pogranicznych terytoriów Czech i Słowacji, postanie wartościowy produkt międzygranicznej turystyki kulturalnej.