Walaska Bystrzyca

Gmina Wałaska Bystrzycy leży w malowniczym okresie Vsetín. Prowadzi bogate życie kulturalne i społeczne. Pod jej patronatem działa kilka grup i stowarzyszeń kulturalnych. Miejscowość stara się w ten sposób zachować oryginalne tradycje folklorystyczne oraz ożywienie wydarzeń historycznych z nią związanych. Aktywnym stowarzyszeniem, które uczestniczy w zachowaniu tradycji portaszowców, znanych strażników granic, jest Wałaski Oddział Portaszowców, działający pod kierownictwem p. Libora Fojtů razem z wójtem gminy Wałaska Bystrzyca p. Martínkiem. Ich bogate doświadczenie w prowadzeniu stowarzyszenia oraz z organizacją imprez społecznych związanych z rekonstrukcją walk, zainteresowały grupkę entuzjastów z Wawrzyszowa. W roku 2008 podjęto decyzję w wzajemnej współpracy, której owocem był wspólny projekt mający na celu polepszenie współpracy kulturalnej regionu pogranicznego Czech i Słowacji. Obydwie miejscowości chcą wspierać lokalną historię i prezentować ją w innowacyjnej formie, wyjątkowej na obszarze pogranicznym. Działania podobnego typu wspierają rozwój ruchu turystycznego bazującego na wrażeniach, „odświeżą“ lokalne oraz regionalne dzieje i przyczynią się do budowania nowej tożsamości gmin.

Wałaski Oddział Portaszowców /Valašský zbor portášsky/ powstał w roku 2003, jego siedzibą jest miejscowość Wałaska Bystrzyca, która była tradycyjną siedzibą dowódców portaszowskich. Do stowarzyszenia wstępowało stopniowo coraz więcej ludzi, nie tylko miejscowych, jest również entuzjastów z okolic. Liczni członkowie posiadają bogate doświadczenie z rekonstrukcją bitw historycznych, ponieważ portaszowcy są częstym gościem na tego typu imprezach. Swoje wyposażenie i umundurowanie przygotowywali stopniowo sami. Wałaski Portaszowcy stanowią jasny dowód tego, że tradycje i historia mają swoje miejsce w gminie również w czasach dzisiejszych, swoją czynnością przyczyniają się do jej ożywienia. Portaszowcy /Portáši/ byli wyjątkowym i niezastąpionym historycznym podmiotem regionalnym, kroczącym przez stulecia, tworzonym przeważnie przez wybranych mieszkańców regionu, mającym na celu służbę i ochronę tego kraju.

PLANOWANE IMPREZY W GMINIE WAŁASKA BYSTRZYCA:

Tablica informacyjna przy grobie portaszowców

W gminie Wałaska Bystrzyca znajdują się tzw. groby portaszowców, którymi są kamienne nagrobki Jerzego Křenka, jego żony Mariann i jego synów. Jiří Křenek oraz synowie Jan i Michał byli ostatnimi komendantami – lejtnantami oddziału portaszowców aż do rozwiązania oddziału w roku 1830. groby znajdują się pod ochroną państwową jako pamiątka kulturowa. Jest to najważniejsza pamiątka portaszowców w całym regionie wschodniej Morawy, w którym działał przez ponad 200 lat ten specjalny oddział ochronny portaszowców. Tablica informacyjna umieszczona przy grobach jest już stara i należy ją zastąpić nową tablicą.

Ulotka informacyjna o portaszowcach

Ulotka informacyjna będzie zawierać teksty dotyczące historii portaszowców, specjalnego oddziału ochronnego działającego na terenie Morawy, przede wszystkim w Wałasku. Tekst zostanie wydrukowany w języku czeskim, angielskim, niemieckim oraz polskim, będzie zawierać fotografie historyczne, współczesne i inne ilustracje graficzne.

Plastyka o tematyce portaszowskiej

W roku 2007 w Wałaskiej Bystrzycy wybudowano Dom Społeczny u Pernickich. Służy w celu organizacji najróżniejszych imprez kulturalnych, społecznych i sportowych, posiada salę główną z zapleczem oraz trybunę i trzy pomieszczenia klubowe. Pomieszczenia są tylko umeblowane, nie mają żadnych ozdób. Jako przypomnienie najważniejszego okresu w historii miejscowości – istnienie oddziału portaszowców, Dom Społeczny zostanie ozdobiony plastyką z motywem portaszowskim, która będzie umieszczona w sali głównej.

Budowa amfiteatru wiejskiego

W gminie Wałaska Bystrzyca w okresie letnim ma miejsce seria imprez kulturalnych i społecznych. Są to: ciosanie i postawienie drzewka majowego, dożynki, festiwal muzyki dętej, festiwal zespołów muzycznych, inne koncerty i imprezy. Do występów służy drewniane, ruchome podium, które w zależności od potrzeby umieszcza się w areale jednostki gimnastycznej, w parku przy kościele lub w innym miejscu. Jest to rozwiązanie awaryjne, które planuje się zastąpić postawieniem stałego podium- amfiteatru. Zostanie on postawiony jako podwyższone drewniane podium o wymiarach 12 x 8 m. Na tylnym brzegu podium umieści się drewnianą ścianę z przejściem dla występujących. Część podium zostanie osłonięta stylowym dachem na drewnianych podpórkach. Widownia będzie wybudowana na powierzchni, wysypana piaskiem, zakotwiczona, z ławeczkami dla 100 osób postawionymi w okręgu. Pozostałą powierzchnię będą tworzyć miejsca stojące lub zostanie wyposażona w przenośne ławeczki.

Księga o portaszowcach i badania historyczne

Celem planowanego projektu są dokładniejsze historyczne, socjologiczne, etnograficzne i kulturowe badania dotyczące specjalnego miejsca portaszowców w ramach Monarchii Austriacko-Węgierskiej. Do zadań częściowych należy rzetelne badanie topograficzne, życiorysu ważnych osobistości związanych z portaszowcami oraz dokładniejsza ocena ich udziału w istotnych wydarzeniach historii czeskiej, morawskiej, śląskiej oraz słowackiej. W ramach badań zostanie sporządzona budowlano-historyczna rekonstrukcja niektórych budowli ludowych, które portaszowcy wykorzystywali.

PLANOWANE IMPREZY WAŁASKIEGO ODDZIAŁU PORTASZOWCÓW :

Napad kuruców na Wałaską Bystrzycę

Podczas lata 2009 zostanie wspólnie zaplanowana i zorganizowana scena z historii gminy Wałaska Bystrzyca, a choć wydarzenia nie będą autentyczne, to trochę przybliżą prawdopodobne zdarzenia, mające miejsce w XVII i XVIII wieku. Kurucowie z Wawrzyszowa w pełnej zbroi (wykorzystają ją tylko symbolicznie z zachowaniem wszystkich środków ostrożności) napadną Wałaską Bystrzycę. Będą grabić domy i grozić mieszkańcom (wszystko jednak jest z góry zaplanowane i uzgodnione). Starosta wsi, należący do portaszowców, wyśle sygnał swoim towarzyszom broni, stacjonującym w lasach. Przybędą oni na pomoc Wałaskiej Bystrzycy, złapią wszystkich kuruców i oddadzą ich pod sąd na placu głównym. Decyzje sądowe mogą być humorystycznie zainscenizowane, mogą im towarzyszyć tradycyjne pieśni itp. Uczestnikami sądu będą również mieszkańcy wsi, którzy mogą aktywnie włączać się w jego decyzje. Na końcu kurucowie przysięgną, że nie będą już nigdy rabować. Z tego tematu wynikać będą dalsze imprezy wsi w trakcie jednego weekendu w czasie od lipca do sierpnia 2009.

Międzynarodowy festiwal folklorystyczny zespołów ludowych w Wałaskiej Bystrzycy z okazji otwarcia amfiteatru wiejskiego

Tak, jak zmieniał się sposób myślenia danego okresu, tak zmienia się dzisiejsze spojrzenie na wydarzenia historyczne, folklor i tradycje portaszowskie. Uroczystości portaszowskie mają na celu przypominanie ubiegłych lat. Folklor posiada w Wałaskiej Bystrzycy długą tradycję. Wiele ugrupowań o charakterze twórczym przedstawia historię ubierani się, tradycyjnego życia i wszystkiego, co się z nim wiązało- zabawy, tańca i śpiewu. Zespół Troják zasługuje ze względu na swoje długoletnie działanie na szczególną uwagę nie tylko na terenie rodzimym, ale również na wymianę doświadczeń z podobnymi zespołami regionalnymi i zagranicznymi.